Vấn đề bạn đọc quan tâm

Nuôi con bằng sữa mẹ cũng cần phải học

SGTT.VN - Hàng năm, cứ đến Tuần lễ thế giới nuôi con bằng sữa mẹ (1 – 7.8) do tổ chức Y tế thế giới (WHO) khởi xướng, bộ Y tế lại phát động sự kiện nhằm tuyên truyền cho người dân về lợi ích của việc nuôi con bằng sữa mẹ và thúc đẩy phong trào ngày một lan rộng.

Rất ít bà mẹ trẻ tuân thủ đúng lời khuyên của WHO: cần phải cho con bú sữa mẹ hoàn toàn trong sáu tháng đầu. Ảnh: Lê Hồng Thái

Phong trào này cấp thiết hơn bao giờ hết vì theo thống kê mới nhất của WHO: chưa đến 40% trẻ dưới sáu tháng tuổi trên toàn thế giới được bú sữa mẹ. Cần cổ động việc nuôi con bằng sữa mẹ vì theo WHO, nhân loại đang đứng trước một thách thức to lớn, đó là tình trạng suy dinh dưỡng trẻ em – thủ phạm trực tiếp hay gián tiếp cho khoảng 1/3 ca tử vong ở trẻ dưới năm tuổi. Theo ghi nhận, 2/3 trường hợp tử vong này là do trẻ không được bú mẹ đúng mức trong năm đầu tiên của cuộc sống.

Ở nước ta, phong trào nuôi con bằng sữa mẹ thật đáng buồn. Chỉ trong một thập kỷ trở lại đây, tỷ lệ trẻ được nuôi hoàn toàn bằng sữa mẹ “rớt” thê thảm, từ 34% (1998) xuống còn 19,6% (2010). Không cho trẻ bú sớm, không cho trẻ bú mẹ hoàn toàn và lâu dài, cũng như không cho trẻ ăn dặm phù hợp, theo nhận định của quỹ Nhi đồng Liên hiệp quốc (UNICEF) đã ảnh hưởng đến giống nòi vì 1/3 trẻ em Việt Nam bị thấp còi và cứ năm trẻ lại có một trẻ thiếu cân.

Lý do dẫn đến tỷ lệ trẻ bú mẹ thấp ở nước ta, theo giới trách nhiệm, là chế độ nghỉ sanh cho bà mẹ ít (quy định hiện nay là bốn tháng, trong khi WHO khuyên: mỗi bà mẹ nên cho con bú hoàn toàn trong sáu tháng đầu), bà mẹ không biết cho trẻ bú đúng cách và tác động của các chiến dịch quảng cáo/tiếp thị sản phẩm thay thế sữa mẹ với nội dung sai lệch làm cho nhiều bà mẹ ngộ nhận giá trị của các sản phẩm này.

Tuy nhiên, còn một lý do căn cơ khác, theo một bác sĩ dinh dưỡng nhi khoa (không muốn nêu tên): đó là các chiến dịch truyền thông nuôi con bằng sữa mẹ ở nước ta những năm qua cứ theo kiểu “đến hẹn lại lên” chứ chưa có tính liên tục và đi vào chiều sâu. Bác sĩ này nói: “Tôi thường được các hãng sữa mời đi nói chuyện trên các phương tiện thông tin đại chúng. Điều này đâu có sai quy định, nhưng phải chi bộ Y tế cũng làm như thế, thường xuyên tuyên truyền cho người dân về lợi ích của việc nuôi con bằng sữa mẹ thì hậu quả có lẽ đâu như hiện nay”.

Nghĩ cũng đúng. Trên báo đài hiện nay xuất hiện vô số chiến dịch truyền thông tiếp thị cho các sản phẩm thay thế sữa mẹ, trong đó không ít quảng cáo còn được “chứng thực” bởi những giáo sư và chuyên gia tên tuổi, nhưng quanh năm, ngoại trừ tuần lễ đầu tiên của tháng 8, lại không có chiến dịch nào truyền thông về sữa mẹ – sản phẩm mà y học gọi là “tặng vật vô giá của thiên nhiên”.

Truyền thông cho sữa mẹ còn phải đi vào chiều sâu vì theo một khảo sát của bệnh viện Nhi Đồng 1, TP.HCM: người dân hiện nay cần được tư vấn và hướng dẫn thai sản, sinh nở, dinh dưỡng cho trẻ từ ngay tuyến y tế cơ sở chứ không hẳn là các cơ sở tuyến trên nhưng không ít người dân lại không được thoả mãn nhu cầu ở những cơ sở y tế gần họ. BS chuyên khoa 2 Nguyễn Thị Hoa, trưởng khoa dinh dưỡng bệnh viện Nhi Đồng 1, nói: “Tôi đã gặp các bà mẹ từ Cà Mau, Phú Quốc lặn lội lên thành phố để được tư vấn về dinh dưỡng cho trẻ vì ở địa phương nhân viên y tế chưa hướng dẫn họ đầy đủ”.

Theo nhận định của WHO, mặc dù nuôi con bằng sữa mẹ là điều tự nhiên, nhưng đó là một hành vi cần được học và được hướng dẫn bởi nhân viên y tế. Đáng tiếc là không ít nhân viên y tế cơ sở hiện nay chưa được huấn luyện kỹ năng để tư vấn và hỗ trợ các bà mẹ cho trẻ bú mẹ đúng cách, chẳng hạn như những bà mẹ bị bệnh phổi, bị bệnh tim phải cho con bú thế nào? Những bà mẹ có ít sữa thì phải làm sao? “Ngay cả không ít bác sĩ nhi khoa cũng không biết điều này mặc dù họ biết về lợi ích của sữa mẹ”, bác sĩ Hoa nói. “Nếu bà mẹ không được tư vấn và hỗ trợ đúng mức về nuôi con bằng sữa mẹ, họ sẽ rất dễ bị dụ dỗ bởi các hãng sữa với đủ mỹ từ hấp dẫn”. Chị Phạm Như Thanh (quận 2, TP.HCM) – một bà mẹ trẻ mới có con trai đầu lòng được sáu tháng tuổi, cho biết: “Trong suốt thời gian đi khám thai cũng như khi chuyển dạ tại một bệnh viện phụ sản ở thành phố, không có một nhân viên y tế nào nói cho tôi biết lợi ích của việc nuôi con bằng sữa mẹ. Khi tôi sanh em bé xong, muốn cho con bú vì ngực căng cứng, nhưng sữa không chịu chảy ra, tôi rất lúng túng nhưng chẳng có nhân viên y tế nào hướng dẫn giúp tôi. Những bà mẹ giường kế bên tôi cũng lúng túng và họ phải nhờ người nhà chạy đi mua sữa bột dành cho trẻ sơ sinh lẫn bình sữa có bán đầy trong bệnh viện. Toàn bộ những thông tin mà tôi biết như phải cho con bú sữa non ngay khi mới chào đời hoặc nuôi con hoàn toàn bằng sữa mẹ trong sáu tháng đầu là do tôi đọc trên internet”.

Vì một giống nòi Việt Nam có đầy đủ trí lực phục vụ cho sự nghiệp bảo vệ và phát triển đất nước, thiết nghĩ bộ Y tế cần hành động mạnh mẽ hơn để thúc đẩy phong trào nuôi con bằng sữa mẹ. Yêu cầu cơ sở y tế, nhân viên y tế không được quảng cáo hay tư vấn sữa dùng cho trẻ sơ sinh đến 12 tháng là cần thiết, nhưng cần thiết hơn là phải thúc đẩy việc truyền thông hàng ngày ở các bệnh viện phụ sản, huấn luyện cho các nhân viên y tế tại các bệnh viện này kỹ năng hướng dẫn các bà mẹ sinh con đầu lòng, cũng như cấm hẳn việc buôn bán sữa (và bình sữa, núm vú nhựa) dành cho trẻ sơ sinh và dưới sáu tháng tuổi trong khuôn viên bệnh viện phụ sản...

Phan Sơn