G20 & G2

Ngày mai, 2.4, các nước thuộc G20 sẽ nhóm họp tại Anh. Phóng viên Sài Gòn Tiếp Thị đã phỏng vấn ông Jack Straw, bộ trưởng cao cấp của Chính phủ Anh. Ông Jack Straw nổi tiếng như là một chính khách quốc tế khi ông đóng vai trò bộ trưởng Ngoại giao của Anh; hiện nay, ông là bộ trưởng Tư pháp. Sau đây là phần phỏng vấn của Sài Gòn Tiếp Thị

Thưa ông, chúng ta có thể chờ đợi gì ở London G20 Summit?

Trông đợi của G20 là đạt sự thoả thuận tốt hơn nữa giữa những nền kinh tế lớn của thế giới nhằm giải quyết sự đình trệ kinh tế hiện nay. Sự đình trệ này được gây ra bởi hiện tượng sụp đổ của sự tin tưởng vào hệ thống ngân hàng quốc tế trên toàn thế giới. Do đó, nó chỉ có thể được thay đổi bởi những chỉ đạo ở tầm mức quốc gia. Chúng ta đã thấy có những chỉ đạo như thế. Đó là điều tốt, nhưng mục đích của hội nghị này là đạt đến sự chỉ đạo phối hợp nhằm mưu lợi cho toàn thế giới, bất cứ nơi nào, lục địa nào.

Nói là G20 Summit, nhưng có vẻ như cuộc gặp được chờ đợi nhất ở London là giữa ông Obama và Hồ Cẩm Đào?

Tôi nghĩ việc hai ông Hồ (Cẩm Đào) và Obama gặp nhau là một điều tốt và chắc chắn rằng nếu chúng ta không có sự nhập cuộc của Trung Quốc và Mỹ thì các sáng kiến quốc tế sẽ rất giới hạn.

Chính vì thế, nhiều nhà quan sát nói, ở cuộc gặp này, G20 nên gọi là G2, ông nghĩ gì khi ý tưởng G2 trở thành sự thật?

Tôi không nghĩ là có một nhóm gọi là G2, đấy đơn giản chỉ là quan hệ song phương. Trong thời chiến tranh lạnh, đã có nhóm G2, giữa Mỹ và Liên Xô. Nhưng đương nhiên, đã có nhiều quốc gia khác có vai trò tháo gỡ những căng thẳng này. G20 hội tụ những nền kinh tế trọng yếu và tất cả những quốc gia khác phụ thuộc vào sự tồn vong của chúng. Đừng quên rằng Trung Quốc và Mỹ không chỉ giao dịch thương mại với nhau mà còn với các quốc gia khác.

Những động thái gần đây cho thấy người Mỹ đang tập trung cho mối quan hệ với người Trung Hoa?

Đó là điều tốt. Kinh tế Mỹ và Trung Quốc phụ thuộc lẫn nhau, nếu chúng ta nhìn vào quan hệ mậu dịch của Trung Quốc và Mỹ. Trung Quốc sở hữu một lượng dự trữ tiền tệ nước ngoài lớn bằng đồng đô la. Do đó, quyền lợi trực tiếp của Trung Quốc gắn liền với sự lành mạnh của nền kinh tế Mỹ.

Ở đây, thưa ông, không chỉ về kinh tế?

Vâng, có những quyền lợi khác nữa.

Lịch sử, đặc biệt là kể từ sau năm 1972, dạy chúng ta bài học, khi người Mỹ và Trung Quốc bắt tay với nhau, quyền lợi của các quốc gia nhỏ có thể bị bỏ rơi và thường thì các quốc gia có liên quan trong khu vực có thể sẽ phải trả giá đắt. Ông có quan tâm về điều đó?

Điều tôi đặc biệt quan tâm là sự đối xử bình đẳng và điều tôi muốn nói là Việt Nam không phải là một quốc gia nhỏ. Việt Nam có 86 triệu dân, lớn hơn Anh quốc, 60 triệu.

Về dân số thì, thưa ông…?

Tôi hiểu. Đương nhiên, chúng ta quan tâm đến quyền lợi của những quốc gia có dân số vừa như Việt Nam và Anh quốc và làm sao để những quốc gia nhỏ cũng không bị thua thiệt, bị lấn ép. Điều này quan trọng không những trên phương diện đạo đức mà còn quan trọng về chiến lược và sự ổn định chính trị. Chúng ta có sự bất ổn chính trị ở những nước nhỏ, cứ nhìn Đông Timor, với rất ít dân số, nhưng đã làm đổ nát cả khu vực. Hay nhìn Bắc Ireland với 1,5 triệu người nhưng là một ám ảnh lớn của chúng tôi.

Thưa, thế giới từng thấy ông với bà Condoleeza Rice (cựu ngoại trưởng Mỹ) đã gần gũi ra sao, nay ông nghĩ gì khi thấy Dương Khiết Trì (ngoại trưởng Trung Quốc) “chụm đầu” với bà Hillary Clinton?

(Cười) Tôi không thể nói thay cho họ. Nhưng chúng ta biết bộ trưởng Ngoại giao và Tổng thống Mỹ đang tạo những mối quan hệ ưu tiên, quan trọng cho họ và quan trọng cho cả chúng tôi. Điều mà đôi khi người ta thường quên đi ở Âu châu là Mỹ có hai bờ biển, Tây và Đông. Trong giai đoạn nào đó, Âu châu đã thống trị thế giới như một đế chế. Nhiều người nghĩ rằng thế giới bắt đầu và kết thúc ở Âu châu, điều này không đúng vì chúng ta đã trở nên phụ thuộc lẫn nhau. Nếu bạn là một nhà xuất khẩu lớn thì bạn phụ thuộc vào chính sách kinh tế ở các quốc gia bạn xuất khẩu đến. Đây là nguyên nhân tại sao hàng triệu triệu người ở Trung Quốc đang thất nghiệp và phải trở về quê quán của họ.

Xin hỏi một câu có thể là riêng tư, ông (40 năm trước từng chống chiến tranh Việt Nam), năm 2003, đã không đồng ý với thủ tướng Tony Blair về chiến tranh Iraq?

Vâng, tôi đã (không đồng ý) nhưng, anh biết đấy, khi ấy tôi là bộ trưởng Ngoại giao nên tôi đã phải trình bày quan điểm của chính phủ và tranh luận cho cuộc chiến tranh này ở Liên hiệp quốc và cả ở Quốc hội Anh.

Hôm 25.3, ông vừa trình Quốc hội dự thảo luật chống hối lộ?

Vâng, tôi có thể cho anh xem đây.

Khi đến Việt Nam, ông dùng câu tục ngữ của người Việt đục nước béo cò để nói về sự minh bạch, vấn đề tham nhũng của nước Anh là gì, thưa ông?

Chúng tôi đã có luật chống hối lộ. Chúng tôi có thông luật, có luật tục (customary law). Nhưng, chúng khá phức tạp, do đó chúng tôi đã làm sáng tỏ hơn về các mức độ phạm tội này và cũng quy định tội phạm cho việc hối lộ quan chức nước ngoài. Nếu Kara (bà phó đại sứ tại Việt Nam, có mặt trong cuộc phỏng vấn – HĐ) cố gắng để hối lộ ai đó ở Việt Nam, bà ta sẽ bị bỏ tù.

Phó thủ tướng Việt Nam, ông Trương Vĩnh Trọng, đầu tháng tư sẽ tới Anh trong khuôn khổ một chuyến thăm tìm hiểu về cải cách tư pháp, thưa, ông dự định sẽ chia sẻ những kinh nghiệm gì?

Tôi nghĩ rằng việc nói cho đại diện của một chính quyền nước ngoài cái họ cần làm là điều không nên và tôi không bao giờ làm thế. Tốt hơn là nên chia sẻ kinh nghiệm. Chúng tôi có hệ thống tư pháp rất độc lập và hồi chiều nay (25.3) họ đã có một tuyên bố phê phán các chính sách của tôi. Họ nói tôi hạn chế thẩm quyền và tự do của họ để tuyên phạt bất cứ bản án nào họ muốn đối với tù nhân. Họ có suy nghĩ rất độc lập. Huấn luyện về pháp lý rất quan trọng. Chúng tôi bỏ nhiều tiền cho việc huấn luyện pháp lý. Với văn hoá pháp lý cũng thế. Họ rất độc lập mà hoàn toàn công minh. Tuyệt đối không có tham nhũng. Ý tưởng hối lộ thẩm phán hoàn toàn không nghe đến, và điều này rất quan trọng đối với người dân.

Huy Đức thực hiện